Theo bản tin mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Philippines được dự báo sẽ nhập khẩu 5 triệu tấn gạo trong năm 2026, mức cao kỷ lục, nhằm bù đắp mức giảm khoảng 900.000 tấn sản lượng trong nước do El Nino gây ra và xây dựng lượng dự trữ đệm cho đầu năm 2027.

Tính đến ngày 13/8, Philippines đã nhập khẩu 3,46 triệu tấn gạo, vượt tổng lượng nhập khẩu của cả năm 2025, trong đó Việt Nam chiếm khoảng 74% nguồn cung.

Mặc dù nhập khẩu gạo dự kiến sẽ trở lại mức bình thường khoảng 3,8–4 triệu tấn vào năm 2027, sự gia tăng mạnh trong năm 2026 cho thấy mức độ dễ bị tổn thương của Philippines trước thiệt hại mùa vụ do thời tiết và sự phụ thuộc vào thị trường gạo khu vực.

Để ứng phó, Chính phủ Philippines có kế hoạch tăng cường sản xuất trong nước thông qua cơ giới hóa, thủy lợi, giống tốt hơn, cơ sở hạ tầng sau thu hoạch và công nghệ, đồng thời yêu cầu các nhà nhập khẩu gạo đầu tư vào năng lực xay xát và chế biến trong nước.

Trong khi đó, Nhật Bản cũng đang xem xét mua lại khoảng 210.000 tấn gạo dự trữ khẩn cấp trước đây đã được đưa ra thị trường nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt và giá cao. Khi nguồn cung gạo hiện đang được cải thiện, các quan chức lo ngại lượng gạo lớn vẫn còn trên thị trường có thể khiến giá giảm.

Biện pháp này được xem là hợp lý đối với an ninh lương thực do lượng dự trữ đã giảm xuống khoảng 320.000 tấn, thấp hơn nhiều so với mục tiêu khoảng 1 triệu tấn (tương đương khoảng hai tháng tiêu dùng).

Tuy nhiên, tờ Yomiuri Shimbun cho rằng Chính phủ cần tập trung vượt ra ngoài việc bổ sung dự trữ và củng cố nền tảng sản xuất gạo của Nhật Bản.

Việc mua lại sẽ giúp rút bớt một phần nguồn cung khỏi thị trường, qua đó hỗ trợ giá gạo trong nước đồng thời bổ sung lại lượng dự trữ của Chính phủ, và có thể đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tồn kho tư nhân và sản lượng vụ mới đang làm tăng nguồn cung tổng thể.

Trong cuộc đấu thầu quốc tế ngày 28/8/2026, Nhật Bản đã mua 58.000 tấn gạo, thuộc đợt đấu thầu nhập khẩu thông thường lần thứ tư trong năm tài chính 2026/2027.

Lượng mua bao gồm 51.000 tấn gạo hạt trung, đã xay xát, không phải gạo nếp từ Mỹ (39.000 tấn) và Trung Quốc (12.000 tấn), cùng 7.000 tấn gạo hạt dài từ Thái Lan. Giá nhập khẩu bình quân là 149.095 JPY (906 USD)/tấn chưa bao gồm thuế, tương đương 161.023 JPY (979 USD)/tấn đã bao gồm thuế.

Đối với xuất khẩu gạo của Việt Nam, theo số liệu tổng hợp, lượng xuất khẩu trong tháng 8 đạt trên 538.000 tấn, trị giá 280 triệu USD. Lũy kế xuất khẩu đến ngày 31/8, đạt trên 6 triệu tấn, trị giá 2,9 tỷ USD so với cùng kỳ về số lượng giảm 5,12% và về trị giá giảm 10,82% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo thế giới đang giao dịch gần mức cao nhất trong hai năm khi lượng mưa thấp hơn bình thường, điều kiện El Nino tiếp tục mạnh lên cùng với chi phí phân bón và nhiên liệu gia tăng đang làm dấy lên lo ngại về sản lượng tại các nước sản xuất lớn ở châu Á, khu vực chiếm phần lớn sản lượng và xuất khẩu gạo toàn cầu.

Hợp đồng tương lai gạo thô của Mỹ đã tăng hơn 50% từ đầu năm, trong khi giá gạo Thái Lan tăng liên tiếp trong 6 tuần. Tại Ấn Độ, lượng mưa mùa mưa tính đến ngày 2/9 thấp hơn 13% so với mức bình thường, riêng tháng 8 thấp hơn 16%, làm gia tăng lo ngại về năng suất và nguồn cung trong thời gian tới;

Thái Lan và Indonesia đối mặt với nguy cơ khô hạn kéo dài trong các giai đoạn quan trọng của gieo trồng và phát triển cây lúa. Tại Đông Nam Á, El Nino kết hợp với IOD tích cực có thể làm sản lượng gạo khu vực giảm khoảng 2–8%, trong đó Philippines là nước đặc biệt dễ bị ảnh hưởng do phụ thuộc vào nhập khẩu, với sản lượng trong nước có thể giảm tới 700.000 tấn nếu thời tiết bất lợi.

Giá xuất khẩu tại Ấn Độ, Thái Lan và Việt Nam đều có xu hướng tăng trong tuần qua; Ấn Độ ghi nhận giá xuất khẩu cao nhất trong một năm, Thái Lan được hỗ trợ bởi nhu cầu mua từ Malaysia và Philippines, trong khi giá gạo Việt Nam tăng nhẹ dù khối lượng xuất khẩu giảm đáng kể.

Theo FAO, sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026/27 dự kiến giảm 1,9% xuống 553,1 triệu tấn, chủ yếu do biên lợi nhuận của người sản xuất giảm và thời tiết bất lợi liên quan đến El Nino. Tuy nhiên, thị trường toàn cầu vẫn được đánh giá tương đối dồi dào với tổng nguồn cung dự kiến đạt 774,3 triệu tấn, mức sử dụng 559 triệu tấn và tồn kho cuối kỳ 215,1 triệu tấn, tương đương tỷ lệ tồn kho/sử dụng 38%.

Thương mại gạo thế giới niên vụ 2026/2027 dự báo đạt 61,2 triệu tấn, trong khi thương mại năm 2026 khoảng 60,5 triệu tấn, thấp hơn mức kỷ lục năm 2025 do nhu cầu nhập khẩu yếu hơn tại một số khu vực châu Á và châu Phi. Chỉ số giá tất cả các loại gạo của FAO (FARPI) tăng 0,5% trong tháng 8/2026, được hỗ trợ bởi nhu cầu ổn định từ châu Á và châu Phi, biến động tỷ giá và kỳ vọng nguồn cung thắt chặt hơn.

(Theo Danviet.vn)