Không giống Indonesia vẫn cấm nhập khẩu gạo do quyết tâm theo đuổi chiến lược tự cung tự cấp, sau 4 tháng liền duy trì lệnh cấm (từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2025), Philippines – một quốc gia Đông Nam Á khác đã cho nhập khẩu nông sản này trở lại. Hiện đảo quốc này vẫn đang giữ nguyên mức thuế 15% với gạo nhập khẩu, trong khi đề xuất nâng thuế lên 20% vẫn đang chờ phê duyệt.

Đáng chú ý, Philippines chính là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm gần 40% lượng gạo xuất khẩu năm 2025. Vì vậy, việc Philippines cho nhập khẩu gạo trở lại đã ít nhiều có những tác động tích cực tới xuất khẩu gạo Việt Nam. Số liệu của Hải quan cho thấy, trong nửa đầu tháng 1 năm 2026, xuất khẩu gạo đạt 318 nghìn tấn, cao hơn khoảng 50 nghìn tấn so cùng kỳ năm 2025.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Philippines, tại buổi làm việc với Thương vụ đầu tháng 1 này, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel Jr. cho biết, Philippines có kế hoạch nhập khẩu 3,6 triệu tấn gạo trong năm 2026, trong đó 75-80% sẽ nhập khẩu từ Việt Nam, tương đương với 2,7-2,88 triệu tấn nông sản chủ lực được ví là “hạt ngọc trời” này.

Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) cho biết khoảng 300.000 tấn gạo nhập khẩu phải được đưa vào Philippines trước ngày 28/2 vì các lô hàng đến muộn sẽ bị trả lại về nước xuất xứ.

Trợ lý Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Philippines, ông Arnel de Mesa nói với các phóng viên ngày 22/1 rằng gạo nhập khẩu cần phải cập cảng trước hoặc chậm nhất vào cuối tháng 2 để không trùng với thời điểm thu hoạch rộ vào tháng 3 và tháng 4.

Ông De Mesa cho biết động thái này nhằm bảo đảm việc nhập khẩu sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến vụ thu hoạch lúa gạo trong nước sắp tới, khi sản lượng nội địa đạt mức cao nhất.

Ông cũng lưu ý rằng bất kỳ lô hàng nào đến sau thời hạn này sẽ không được phép thông quan và sẽ bị gửi trả lại về nước xuất khẩu, với chi phí do nhà nhập khẩu chịu.

Trong bối cảnh Philippines muốn mua ngay 300.000 tấn gạo trong tháng 2 và phải giao gấp trước ngày 28/2, các tàu chở gạo của Việt Nam đang hối hả lên đường để kịp giao cho khách hàng trong thời điểm đang cận kề Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Theo thống kê của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), từ ngày 1/1 – 31/1/2026 có 48 tàu vào các cảng TP. Hồ Chí Minh (cảng Sài Gòn) và Mỹ Thới xếp hàng với số lượng dự kiến 259.530 tấn gạo các loại, trong đó chỉ có 6 tàu chở gạo đến Malaysia, còn lại 42 tàu chở gạo thẳng tiến Philippines.

Tính đến ngày 31/1/2026, theo số liệu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp & Môi trường), Vụ Thu Đông 2025 các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cứu Long đã xuống giống được 717.000 ha, thu hoạch xong với năng suất khoảng 57,6 tạ/ha, sản lượng ước đạt 4,089 triệu tấn lúa.

Vụ Mùa 2025-2026 xuống giống được 192.000 ha, thu hoạch được 171.000 ha với năng suất khoảng 53,03 tạ/ha, sản lượng ước đạt 910.000 tấn lúa.

Vụ Đông Xuân 2025-2026 đã xuống giống được 1,189 triệu ha/1,266 triệu ha, đạt 92% diện tích kế hoạch, đã thu hoạch được khoảng 95.000 ha với năng suất khoảng 66,16 tạ/ha, sản lượng ước đạt 625.000 tấn lúa.

(Theo VFA)