Theo Cục Thực vật Philippines (BPI), tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines trong hai tháng đầu năm đạt 820.160 tấn, tăng 49% so với cùng kỳ năm 2025, đồng thời vượt khoảng 220.000 tấn so với mức trần 600.000 tấn từng được cơ quan quản lý đề xuất.

Mặc dù phía Philippines cho biết đã đạt được sự đồng thuận với khu vực tư nhân về việc giới hạn nhập khẩu ở mức 150.000 tấn mỗi tháng trong tháng 3 và tháng 4/2026, song cơ chế này chưa mang tính ràng buộc pháp lý, do đó hiệu quả thực thi vẫn còn bỏ ngỏ.

Nguồn cung từ Việt Nam chiếm ưu thế tuyệt đối

Tính đến ngày 5/3/2026, tổng lượng gạo cập cảng Philippines đạt 865.107 tấn, trong đó gạo xay xát chiếm tới 97%. Việt Nam tiếp tục là đối tác cung ứng lớn nhất với 751.445 tấn, tương đương khoảng 87% thị phần – mức chênh lệch đáng kể so với các nguồn cung khác.

Các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan và Myanmar lần lượt cung cấp 61.316 tấn và 40.975 tấn, ở khoảng cách khá xa so với Việt Nam.

BPI cũng cho biết đã cấp 1.086 giấy phép nhập khẩu vệ sinh và kiểm dịch thực vật cho tổng khối lượng khoảng 1,12 triệu tấn gạo xay xát, tuy nhiên mới chỉ có khoảng 77% trong số này thực sự được đưa về cảng.

Xuất khẩu tăng sản lượng nhưng chịu áp lực giá

Số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam cho thấy, riêng trong tháng 2/2026, lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt gần 380.000 tấn, chiếm khoảng 61% tổng lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng.

Các thị trường khác như Trung Quốc đạt gần 60.000 tấn, tương đương khoảng 10% thị phần. Trong khi đó, các quốc gia châu Phi như Bờ Biển Ngà và Ghana duy trì nhập khẩu ổn định, còn Malaysia bắt đầu quay trở lại với khối lượng gần 20.000 tấn.

Lũy kế hai tháng đầu năm, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt gần 1,3 triệu tấn, tăng 3,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt khoảng 595 triệu USD, giảm 12%, phản ánh xu hướng điều chỉnh giảm của giá gạo trên thị trường quốc tế.

Cơ hội và thách thức đan xen

Theo các doanh nghiệp, giá gạo Việt Nam hiện vẫn duy trì sức cạnh tranh nhờ đang bước vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân – giai đoạn nguồn cung dồi dào. Đây là yếu tố thuận lợi giúp Việt Nam giữ vững thị phần tại các thị trường trọng điểm trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá xuất khẩu chịu áp lực giảm, bài toán nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với ngành lúa gạo, nhằm đảm bảo tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.

(Theo Thuonghieuvaphapluat.vn)